ΙΣΤ 500 Λατινική παλαιογραφία και διπλωματική
ΙΣΤ 501 Βυζαντινή διπλωματική
ΙΣΤ 502 Βυζαντινή κοινωνική ιστορία
ΙΣΤ 503 Βυζάντιο: πολιτική και ιδεολογία
ΙΣΤ 504 Βυζάντιο και γείτονες
ΙΣΤ 505 Ιστορία της βυζαντινής οικονομίας
ΙΣΤ 506 Σταυροφορίες και Λατινική Ανατολή
ΙΣΤ 507 Λατινοκρατία στον ελληνικό χώρο
ΙΣΤ 508 Oriens et Occidens
ΙΣΤ 509 Η βυζαντινή Κύπρος
ΙΣΤ 510 Φραγκοκρατία και Βενετοκρατία στην Κύπρο
ΙΣΤ 511 Iστοριογραφία στον λατινοκρατούμενο Eλληνισμό: ζητήματα ιστορικότητας και ιδεολογίας

 

ΙΣΤ 500 Λατινική παλαιογραφία και διπλωματική
Μετά από μια ιστορική ανασκόπηση των λατινικών γραφών από την ύστερη αρχαιότητα έως την εφεύρεση της τυπογραφίας τον 15ο αιώνα, στο σεμινάριο εξετάζονται διάφορα είδη λατινικών εγγράφων και κειμένων του Μεσαίωνα με βάση τα χειρόγραφα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μεταγραφή τους με σκοπό την έκδοση και την κατάρτιση των σχετικών επιστημονικών υπομνημάτων.

ΙΣΤ 501 Βυζαντινή διπλωματική
Το σεμινάριο παρέχει στους φοιτητές τις απαιτούμενες γνώσεις για την επιστημονική διερεύνηση των επισήμων εγγράφων του βυζαντινού κράτους. Συγκεκριμένα, εξετάζονται οι διάφορες μορφές παράδοσης αρχειακού υλικού, τα εσωτερικά και εξωτερικά γνωρίσματα των εγγράφων ανάλογα με τις συνήθειες της εκάστοτε εκδιδούσας αρχής (π.χ. αυτοκρατορικά ή εκκλησιαστικά έγγραφα, έγγραφα δημοσίων λειτουργών, ιδιωτικά έγγραφα), όπως επίσης ερμηνευτικά προβλήματα σχετικά με την ορολογία και το πραγματολογικό περιεχόμενο των εγγράφων. Τέλος, παρουσιάζονται οι σύγχρονες τεχνικές που εφαρμόζονται στην επιστημονική έκδοση εγγράφων.

[πίσω στην αρχή]

ΙΣΤ 502 Βυζαντινή κοινωνική ιστορία
Το σεμινάριο εστιάζεται στις ιδιαιτερότητες κρατικών μηχανισμών και κοινωνικών δομών σε μεσαιωνικά κρατικά μορφώματα. Με βάση επιλεγμένα παραδείγματα της βυζαντινής ιστορίας εξετάζονται βασικές έννοιες όπως, για παράδειγμα, οι φορείς και ο τρόπος άσκησης κρατικής εξουσίας, η έννοια της κυριαρχίας, η προβολή και επιβολή πολιτικών αποφάσεων, ο ρόλος τελετουργικών πράξεων στην πολιτική ζωή κ.ά. Το δεύτερο μέρος του σεμιναρίου αφορά σε φαινόμενα της κοινωνικής διαστρωμάτωσης του Βυζαντίου, όπως η έννοια της κοινωνικής τάξης, τα αυτοείδωλα κοινωνικών ομάδων, καθώς και οι σχέσεις τους με την αυτοκρατορική εξουσία.

ΙΣΤ 503 Βυζάντιο: πολιτική και ιδεολογία
Με τον εκχριστιανισμό της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας ο αυτοκράτορας από θεός έγινε ένας θεοπρόβλητος ηγεμόνας που ενσάρκωνε την ιδέα της οικουμενικότητας και του έμψυχου νόμου, και που δεν έπαψε ποτέ να ερωτοτροπεί με την ιδέα της θεϊκής του ιδιότητας. Στο σεμινάριο εξετάζονται αυτές και άλλες πτυχές της αυτοκρατορικής ιδεολογίας μέσα από τελετουργικά προγράμματα, προοίμια αυτοκρατορικών εγγράφων και νομοθετημάτων, λογοτεχνικά κείμενα και μνημεία της βυζαντινής τέχνης. 

[πίσω στην αρχή]

ΙΣΤ 504 Βυζάντιο και γείτονες
Το σεμινάριο εξετάζει επιλεγμένες πτυχές των σχέσεων του βυζαντινού πολιτισμού με τον γειτνιάζοντα ισλαμικό κόσμο από την εμφάνιση του αραβικού χαλιφάτου τον έβδομο αιώνα μέχρι και την επιθανάτια πάλη της αυτοκρατορίας με το οθωμανικό σουλτανάτο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον επαμφοτερίζοντα χαρακτήρα αυτών των σχέσεων. Oι σχέσεις αυτές παρουσιάζουν, τόσο σε πολιτικό όσο και σε ιδεολογικό επίπεδο, σφοδρές συγκρούσεις, ενώ, σε πολιτισμικό επίπεδο, διαπνέονται από ένα γνήσιο ενδιαφέρον για την άλλη πλευρά, το οποίο με τη σειρά του επιφέρει καρποφόρες αλληλεπιδράσεις.

ΙΣΤ 505 Ιστορία της βυζαντινής οικονομίας
Το οικονομικό σύστημα του Βυζαντίου, όπως και αυτό κάθε μεσαιωνικού κράτους, βασιζόταν σε πολύ μεγάλο βαθμό στην αγροτική παραγωγή. Tο εμπόριο δεν ξεπερνούσε τα όρια τοπικών ανταλλαγών μέχρι που με την εμφάνιση των ναυτικών δημοκρατιών της Ιταλίας στο βυζαντινό χώρο, ο τομέας αυτός κατέστη ένας σημαντικός μοχλός οικονομικής ανάπτυξης. Μέσα στα πλαίσια αυτά εξετάζονται επιμέρους θέματα σχετικά με τις μεθόδους παραγωγής, τις παραγωγικές σχέσεις, το φορολογικό σύστημα, το χρήμα και την αγορά. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ερώτημα του κατά πόσον μπορεί να γραφτεί η οικονομική ιστορία ενός χώρου, όπου απουσιάζουν σχεδόν εξ ολοκλήρου στατιστικά στοιχεία.

[πίσω στην αρχή]

ΙΣΤ 506 Οι Σταυροφορίες και η Λατινική Ανατολή
Σκοπός του σεμιναρίου είναι να συγκρίνει τους θεσμούς που δημιουργήθηκαν ως αποτέλεσμα της κατάκτησης και του εποικισμού εδαφών στην Aνατολική Mεσόγειο και στον βυζαντινό χώρο από τους Δυτικοευρωπαίους στο πλαίσιο των σταυροφοριών (Βασίλειο της Ιερουσαλήμ, Βασίλειο της Kύπρου των Λουζινιανών, Λατινική Αυτοκρατορία Kωνσταντινούπολης, Πριγκιπάτο του Mοριά και βενετοκρατούμενη Kρήτη). Η μελέτη της σχέσης μεταξύ των εισαγομένων φεουδαρχικών πολιτικών, νομικών, κοινωνικών και οικονομικών θεσμών με τους προϋπάρχοντες επιτρέπει την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τη φύση του συστήματος που δημιουργείται (αμιγώς φεουδαρχικό, 'αποικιοκρατικό' ή υβριδικό;) και την έκταση επιβίωσης των βυζαντινών θεσμών. Επιτρέπει, παράλληλα, την κατανόηση του τρόπου διαμόρφωσης του πλαισίου συνύπαρξης των λατίνων εποίκων με τους αυτόχθονες ελληνικούς και άλλους πληθυσμούς τόσο στον κοινωνικό όσο και στον θρησκευτικό και πολιτισμικό τομέα, αλλά και την κατανόηση των παραγόντων εκείνων που καθόρισαν τον βαθμό προσαρμοστικότητας και αλληλεπιδράσεων καθώς επίσης τη δημιουργία νέων ταυτοτήτων.

ΙΣΤ 507 Λατινοκρατία στον Ελληνικό κόσμο
Το σεμινάριο εξετάζει διάφορες πτυχές της μεσαιωνικής ιστορίας περιοχών στις οποίες έζησαν Έλληνες κάτω από λατινική κυριαρχία, δηλαδή τη Σικελία και τη Νότια Ιταλία, τη Συρία και την Παλαιστίνη, την Κύπρο, τη Φραγκική Ελλάδα, την Κωνσταντινούπολη και την Κρήτη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πολιτική, εκκλησιαστική και κοινωνική θέση και κατάσταση των Ελλήνων.

[πίσω στην αρχή]

ΙΣΤ 508 Oriens et Occidens
Το σεμινάριο εξετάζει την εικόνα του Άλλου που είχαν σχηματίσει οι δυτικοί συγγραφείς για τους Βυζαντινούς στον Μεσαίωνα, και αντίστροφα. Το σεμινάριο εστιάζεται στο ερώτημα του αν και σε ποιο βαθμό η εικόνα αυτή διαφοροποιείται ανάλογα με την κοινωνική θέση του συγγραφέα, το είδος του κειμένου και την ιστορική περίοδο κατά την οποία έγραφε.

ΙΣΤ 509 Η βυζαντινή Κύπρος
Με παράδειγμα τη βυζαντινή Κύπρο εξετάζονται στο σεμινάριο αυτό τα διάφορα ερευνητικά και ερμηνευτικά προβλήματα που παρουσιάζει η διερεύνηση της περιφέρειας και του μεθοριακού χώρου του Βυζαντίου, όπου οι συγκεντρωτικές τάσεις της πρωτεύουσας συγκρούονται με τοπικές παραδόσεις και ιδιαιτερότητες, καθώς και με σφαίρες επιρροής των γειτονικών πολιτικών δυνάμεων.

[πίσω στην αρχή]

ΙΣΤ 510 Φραγκοκρατία και Βενετοκρατία στην Κύπρο
Το σεμινάριο μελετά διάφορες πτυχές της πολιτικής, οικονομικής, ιδεολογικής και εκκλησιαστικής ιστορίας της Κύπρου από την κατάκτηση του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου το 1191 μέχρι την οθωμανική κατάκτηση του 1571. Κάτω από τη διακυβέρνηση της δυναστείας των Λουζινιανών, η Κύπρος σταδιακά εξελίσσεται, μέχρι το τέλος της βασιλείας του Ούγου Δ΄ (1324-1359), από ένα κατακερματισμένο συνονθύλευμα γηγενών και αλλοδαπών γλωσσικών και θρησκευτικών ομάδων σε μια πιο ενοποιημένη αλλά ακόμη πολυπολιτισμική κοινωνία Κυπρίων. Μετά από τον θάνατο του Πέτρου Α΄ το 1369, ωστόσο, η διαδικασία αυτή ανατροχιοδρομείται κάτω από το βάρος των εισβολών των Γενουατών (1373-1374) και των Μαμελούκων  (1426) και της βενετικής ανάληψης της κυριαρχίας τη δεκαετία του 1470.

ΙΣΤ 511 Iστοριογραφία στον λατινοκρατούμενο Eλληνισμό: ζητήματα ιστορικότητας και ιδεολογίας
Mέσα από μια συγκριτική προσέγγιση, το σεμινάριο στοχεύει στη μελέτη διαφόρων ειδών ιστορικών κειμένων (χρονικών, χρονολογίων, διηγήσεων, αφηγηματικών ποιημάτων, σημειωμάτων σε χειρόγραφα και υπομνημάτων) που προέρχονται από τον λατινοκρατούμενο ελληνικό χώρο (Kύπρος, Mοριάς, Iόνιο, Kρήτη, Aιγαίο) κατά τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο. Θα διερευνηθούν διάφορες πτυχές της ιστοριογραφικής διαδικασίας, όπως τα είδη ιστορικής γραφής, η γλώσσα και το ύφος, η ιστορικότητα και αξιoπιστία των κειμένων και η ιδεολογία που προάγουν σε σχέση με το πολιτικο-κοινωνικό περιβάλλον που τα παρήγαγε και τη συγγραφική υποκειμενικότητα. Θα επιχειρηθεί επίσης σύγκριση με κείμενα της βυζαντινής και δυτικής ιστοριογραφικής παράδοσης και με εκείνα που προέρχονται από τη Λατινική Ανατολή σε μια προσπάθεια να ανιχνευθούν σχέσεις και επιδράσεις και να αναδειχθούν οι παράγοντες εκείνοι που ευνόησαν μια ιστοριογραφική παραγωγή στην Κύπρο κατά πολύ σημαντικότερη (τόσο σε όγκο και διάρκεια στον χρόνο όσο και σε ποικιλία ειδών) από εκείνη στις άλλες περιοχές.

[πίσω στην αρχή]