ΑΡΧ 500 Ιστοριογραφία και ερμηνευτικές μέθοδοι της βυζαντινής αρχαιολογίας
ΑΡΧ 501 Η μελέτη της κεραμικής στη βυζαντινή αρχαιολογία
ΑΡΧ 502 Η αρχαιολογία της βυζαντινής οικονομίας
ΑΡΧ 503 Η αρχαιολογία της βυζαντινής ταφής
ΑΡΧ 504 Βυζαντινός υλικός βίος και ταυτότητα
ΑΡΧ 505 Θεωρία των εικόνων
ΑΡΧ 506 Βυζαντινή «κοσμική» τέχνη
ΑΡΧ 507 Ένδυμα: ο καθρέπτης της βυζαντινής κοινωνίας
ΑΡΧ 508 Σχέσεις κέντρου-περιφέρειας: η τέχνη στην Κύπρο
ΑΡΧ 509 Από τον παγανισμό στον Χριστιανισμό
ΑΡΧ 510 Τέχνη και ταυτότητα την εποχή των σταυροφοριών
ΑΡΧ 511 Η τέχνη στην Κύπρο την εποχή της Λατινοκρατίας


ΑΡΧ 500 Ιστοριογραφία και ερμηνευτικές μέθοδοι της βυζαντινής αρχαιολογίας
Πέρα από την υλικότητα των αρχαιολογικών μαρτυριών και τη θετικιστική αντιμετώπισή τους, ο βυζαντινός πολιτισμός, όπως και κάθε πολιτισμός, συγκροτείται από νοήματα. Παρόλο που η βυζαντινή αρχαιολογία βρέθηκε για πολλά χρόνια στην περιφέρεια της σύγχρονης αρχαιολογικής επιστήμης, πρόσφατα ξεκίνησε να αποκτά μια νέα διάσταση στη διεθνή σκηνή με την εφαρμογή μεθοδολογικών προσεγγίσεων και ερμηνευτικών μοντέλων «δανεισμένων» από άλλες επιστήμες, όπως η ιστορία, η ανθρωπολογία, η κοινωνιολογία και η ψυχολογία. Σκοπός του σεμιναρίου είναι (α) η εξέταση των ερμηνευτικών κατευθύνσεων της βυζαντινής αρχαιολογίας στο διεθνές πεδίο παραγωγής αρχαιολογικού λόγου, και (β) η αξιολόγηση των μοντέλων και μεθοδολογικών προσεγγίσεων που εφαρμόζονται σήμερα στην ερμηνεία των καταλοίπων του βυζαντινού παρελθόντος, μέσα από συγκεκριμένα αρχαιολογικά παραδείγματα.

ΑΡΧ 501 Η μελέτη της κεραμικής στη βυζαντινή αρχαιολογία
Η κεραμική αποτελεί το πιο συνηθισμένο εύρημα κατά την ανασκαφή μιας αρχαιολογικής θέσης. Ωστόσο, η κεραμική τόσο των βυζαντινών όσο και των μεταβυζαντινών χρόνων άργησε να αποτελέσει αντικείμενο συστηματικής έρευνας, ενώ η μελέτη της περιορίζεται συνήθως, ακόμη και σήμερα, στη διακοσμητική αξία των εφυαλωμένων επιτραπέζιων σκευών. Σκοπός του συγκεκριμένου σεμιναρίου είναι η εξέταση τόσο της τυπολογικής εξέλιξης των βυζαντινών και μεταβυζαντινών χρηστικών και επιτραπέζιων κεραμικών σκευών, όσο και η αξιοποίηση πληροφοριών τις οποίες μας παρέχουν για την κοινωνία στο Βυζάντιο.

[πίσω στην αρχή]

ΑΡΧ 502 Η αρχαιολογία της βυζαντινής οικονομίας
Το σεμινάριο εξετάζει θέματα που σχετίζονται με την οικονομία και τις εμπορικές δραστηριότητες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, δίνοντας έμφαση στα αρχαιολογικά κατάλοιπα, όπως τα νομισματικά ευρήματα, οι αμφορείς και άλλα εμπορεύσιμα είδη, αλλά μελετώντας και την οργάνωση των αστικών κέντρων σε συνάρτηση με την εκμετάλλευση της αγροτικής υπαίθρου.

ΑΡΧ 503 Η αρχαιολογία της βυζαντινής ταφής
Στη σφαίρα της βυζαντινής ιδεολογίας εντάσσεται η αντιμετώπιση του θανάτου, η προετοιμασία και ο τρόπος ταφής. Στο σεμινάριο διερευνώνται θέματα σχετικά με την ταφή στο βυζαντινό κόσμο (5ος-15ος αι.), με βάση τα αρχαιολογικά κατάλοιπα και την τέχνη, αλλά και με τη βοήθεια των γραπτών πηγών. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζονται ζητήματα όπως η τυπολογική εξέλιξη κοιμητηρίων και ταφών, η εικονογράφηση ταφικών μνημείων και η ερμηνεία τους, τα ταφικά κτερίσματα και ο συμβολισμός τους, η αξιολόγηση πορισμάτων περί συνθηκών διαβίωσης μέσα από τη μελέτη ανθρωπολογικού υλικού.

[πίσω στην αρχή]

ΑΡΧ 504 Βυζαντινός υλικός βίος και ταυτότητα
Σκοπός του σεμιναρίου είναι η μελέτη της «ταυτότητας» του βυζαντινού ανθρώπου, όπως αυτή εκφράζεται μέσα από τα αρχαιολογικά κατάλοιπα. Έμφαση δίνεται στην «ανάγνωση» της ταυτότητας διαφορετικών όψεων του υλικού πολιτισμού (π.χ. το δομημένο περιβάλλον, η βυζαντινή οικία, το ένδυμα, η οικοσκευή), με άλλα λόγια, η έκφραση θρησκευτικής, πολιτικής, πολιτισμικής, κοινωνικής, εθνικής ή άλλης ταυτότητας. Επιπλέον, διερευνάται ο ρόλος του βυζαντινού παρελθόντος και πολιτισμού στη διαμόρφωση της κοινωνικοπολιτικής και/ή πολιτισμικής ιδεολογίας σύγχρονων κρατών, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος και η Τουρκία.

ΑΡΧ 505 Θεωρία των εικόνων
Βυζαντινές αντιλήψεις για το ρόλο των εικόνων (με την έννοια των απεικονίσεων αγίων μορφών) υπαγόρευσαν ως ένα μεγάλο βαθμό τη μορφή και τα φυσικά χαρακτηριστικά των τελευταίων. Μέσα από τη μελέτη κειμένων και την ανάλυση έργων τέχνης, διερευνώνται οι κανόνες που διείπαν τη δημιουργία εικόνων στο Βυζάντιο και παρακολουθούνται τα στάδια της θεωρητικής συζήτησης που οδήγησε στον καθορισμό της λειτουργίας της θρησκευτικής τέχνης μέσα στο πλαίσιο της ορθόδοξης χριστιανικής λατρείας.

[πίσω στην αρχή]

ΑΡΧ 506 Βυζαντινή «κοσμική» τέχνη
Είναι κοινός τόπος ότι η βυζαντινή τέχνη, συμπεριλαμβανομένης και της αρχιτεκτονικής, είναι μια τέχνη με κατεξοχήν θρησκευτικό περιεχόμενο, που στόχο είχε την έκφραση και τη διάδοση των χριστιανικών δογμάτων και την εδραίωση της θέσης της επίσημης Εκκλησίας. Παρόλα αυτά, δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της βυζαντινής χιλιετίας και έργα τέχνης με μη χριστιανικό περιεχόμενο και χαρακτήρα, από ανάκτορα και δημόσια κτήρια μέχρι ελεφαντοστέινα κιβωτίδια με μυθολογικές απεικονίσεις, και είναι στη μελέτη αυτών των έργων, στην οποία επικεντρώνεται το σεμινάριο. Θεωρητικά ζητήματα που αφορούν το πώς προσδιορίζεται ο όρος «κοσμικός» μέσα στο πλαίσιο ενός πολιτισμού «χριστιανοκεντρικού», όπως είναι ο βυζαντινός, θα εξετασθούν παράλληλα με θέματα που άπτονται της τυπολογίας, της εικονογραφίας, της λειτουργίας και της πρόσληψης της κοσμικής τέχνης στο Βυζάντιο.

ΑΡΧ 507 Ένδυμα: ο καθρέφτης της βυζαντινής κοινωνίας
Στο Βυζάντιο το ένδυμα λειτουργούσε ως καθρέφτης της ταυτότητας τόσο των ατόμων, όσο και διαφόρων κοινωνικών ομάδων. Διερευνάται, λοιπόν, πως το φύλο, η ηλικία, η οικογενειακή κατάσταση, τα θρησκευτικά πιστεύω, οι ηθικές αξίες, η εθνότητα, το επάγγελμα, η κοινωνική θέση και η οικονομική κατάσταση εκφράζονταν στην επιλογή ενδυμασίας και στην υιοθέτηση συγκεκριμένης κόμμωσης.

[πίσω στην αρχή]

ΑΡΧ 508 Σχέσεις κέντρου-περιφέρειας: η τέχνη στην Κύπρο
Μέσα στο πλαίσιο της δυναμικής των σχέσεων κέντρου-περιφέρειας μελετούνται πτυχές της καλλιτεχνικής έκφρασης στην Κύπρο με σκοπό να αναδειχθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Έμφαση δίνεται στην ανίχνευση των μηχανισμών μεταφύτευσης και πρόσληψης στο κυπριακό καλλιτεχνικό ιδίωμα γενικότερων τάσεων που πηγάζουν από τα μεγάλα καλλιτεχνικά κέντρα της αυτοκρατορίας.

ΑΡΧ 509 Από τον παγανισμό στον Χριστιανισμό
Σκοπός του σεμιναρίου είναι η διερεύνηση της σταδιακής «μετάβασης» από τον αρχαίο κόσμο και τον παγανισμό, στο Βυζάντιο και τον Χριστιανισμό, μέσα από τη μελέτη των αρχαιολογικών καταλοίπων και της τέχνης. Έμφαση δίνεται στην ανίχνευση αυτής της διεργασίας μέσα από τη δημιουργικότητα και το συμβολισμό της πρώιμης χριστιανικής τέχνης και αρχιτεκτονικής: μετατροπή αρχαίων ναών σε χριστιανικούς, εκ νέου ναοδομία, γλυπτική και ζωγραφική, αλλαγή του αστικού χώρου της πρώιμης βυζαντινής εποχής, αντικείμενα λατρείας και ταφές.

[πίσω στην αρχή]

ΑΡΧ 510  Τέχνη και ταυτότητα την εποχή των σταυροφοριών
Το σεμινάριο εξετάζει τις ποικίλες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης που καλλιεργήθηκαν στην υπηρεσία των πολυπολιτισμικών κοινωνιών της ανατολικής Μεσογείου κατά την περίοδο των σταυροφοριών, με ιδιαίτερη έμφαση στο φαινόμενο της γόνιμης συνάντησης ανάμεσα στην τέχνη Ανατολής και Δύσης, η οποία είναι η Σταυροφορική Τέχνη.

ΑΡΧ 511 Η τέχνη στην Κύπρο την εποχή της Λατινοκρατίας
Το σεμινάριο διερευνά τόσο τα προϊόντα όσο και τις συνθήκες της καλλιτεχνικής δημιουργίας στην Κύπρο κατά τις περιόδους της Φραγκοκρατίας και της Ενετοκρατίας. Μέσα στο πλαίσιο του σεμιναρίου οι φοιτητές θα έχουν την ευκαιρία να μελετήσουν χαρακτηριστικά έργα κυρίως της αρχιτεκτονικής (κοσμικής και εκκλησιαστικής) και της ζωγραφικής, ενταγμένα μέσα στα ιστορικά, θρησκευτικά, κοινωνικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα τους. Έμφαση θα δοθεί στη διερεύνηση της δυναμικής ανάμεσα στη βαθιά ριζωμένη βυζαντινή καλλιτεχνική παράδοση του νησιού από τη μια και τις καλλιτεχνικές παραδόσεις της Δύσης από την άλλη.

[πίσω στην αρχή]