Εισαγωγή
Οι σχέσεις στη ζωή μας δεν είναι κάτι το σταθερό, αλλά αντίθετα μεταβάλλονται συνεχώς, όπως οι γραμμές σ΄ ένα καρδιογράφημα. Οι σχέσεις είναι δυναμικές και χρειάζονται συνεχή προσπάθεια για να διατηρούνται και να εξελίσσονται. Οι περισσότεροι άνθρωποι προβληματίζονται και φαίνεται ότι τους απασχολεί πολύ να έχουν μια υγιή σχέση, στην οποία να νιώθουν ευχαριστημένοι και ικανοποιημένοι. Οι άνθρωποι καταναλώνουν πολλή ενέργεια ώστε να σκέφτονται τρόπους με τους οποίους θα αποκτήσουν μια σχέση που θα τους προσφέρει σωματική και ψυχική εφορία. Μια λειτουργική σχέση μπορεί να προσφέρει ασφάλεια, στήριγμα για την επίλυση/διαχείριση δυσκολιών, χώρο για ανάπτυξη δεξιοτήτων, ενδυνάμωση, υψηλό προσδόκιμο ζωής. Πέρα από αυτά, τα υγιή άτομα σε υγιείς σχέσεις φαίνεται να αποδίδoυν καλύτερα στις επαγγελματικές του υποχρεώσεις, στις κοινωνικές τους σχέσεις, στη προσωπική τους ευημερία κ.α. Οι σχέσεις είναι αποτέλεσμα συνεργασίας και χρειάζονται συμβολή και από τα δύο μέρη για να καρποφορήσουν. Η αφοσίωση, ο αλληλοσεβασμός, η αλληλοκατανόηση, η εμπιστοσύνη, και η συνειδητή προσοχή στη σχέση αναφέρονται συχνά ως σημαντικά στοιχεία. Πώς όμως μπορούμε να τα πετύχουμε; Πως μπορούμε να βοηθήσουμε δύο μη τέλειους ανθρώπους να συνυπάρξουν σε μια υγιή σχέση;
 
Η τριγωνική θεωρία του Sternberg
Η επιτυχία ενός ολοκληρωμένου έρωτα, σύμφωνα με τον Robert Sternberg (1986), αποτελείται από τρία βασικά συστατικά στοιχεία. Η τριγωνική θεωρία, όπως την πρότεινε ο Sternberg, αναφέρει ότι η σχέση απεικονίζεται με ένα ισοσκελές τρίγωνο, στις γωνιές του οποίου βρίσκονται τα τρία βασικά στοιχεία: η εγγύτητα, το πάθος και η δέσμευση.
 
Με τον όρο εγγύτητα, ο Sternberg αναφέρεται στο συναίσθημα που περικλείει μέσα του την οικειότητα. Δυο άνθρωποι οι οποίοι είναι δίπλα ο ένας στον άλλο και μοιράζονται συναισθήματα, εμπειρίες και βιώματα. Πέρα από αυτό όμως, περιλαμβάνει και την αμοιβαία αποκάλυψη προσωπικών πληροφοριών, το ζευγάρι μοιράζεται πλέον δικές του προσωπικές σκέψεις και εμπειρίες, χωρίς το φόβο για το ενδεχόμενο κριτικής από τον/την σύντροφό του. Τα άτομα αυτά, έχουν κοινή πορεία, βαδίζουν παράλληλα με κυρίαρχο εργαλείο την εμπιστοσύνη. Ανάμεσά τους υπάρχει πλήρης κατανόηση και νιώθουν ότι αποτελούν στήριγμα ο ένας του άλλου κάτι το οποίο τους βοηθά να ξεπεράσουν πιο εύκολα εμπόδια και δυσκολίες στη ζωή τους. Ο αλληλοσεβασμός, επίσης ανάμεσα στα δυο άτομα, επιτρέπει να κυριαρχεί η υγιής επικοινωνία στη σχέση ενώ ταυτόχρονα τους επιτρέπει να επιθυμούν την πρόοδο, την προσωπική εξέλιξη και ευημερία του συντρόφου τους .Το πάθος αποτελεί το δεύτερο στοιχείο ενός ολοκληρωμένου έρωτα, κατά τον Sternberg. Στο πάθος (the «Hollywood style phase») κυριαρχεί αισθητά η σεξουαλική επιθυμία και η επιθυμία της σεξουαλικής συνεύρεσης. Το στοιχείο του πάθους, διακατέχεται από ένταση και βιώνεται σωματικά, συναισθηματικά και εγκεφαλικά. Οι χτύποι της καρδιάς είναι έντονοι, ενώ το σώμα βρίσκεται σε κατάσταση διέγερσης. Το πάθος είναι ένα συναίσθημα εγωκεντρικό και γι΄ αυτό δεν μπορεί να αποτελέσει τη μόνη βάση πάνω στην οποία θα στηριχτεί μια πραγματικά υγιής σχέση. Το πάθος δεν επιτρέπει να κατανοήσουμε με ακρίβεια τον άλλο άνθρωπο, ποιος είναι δηλαδή στην πραγματικότητα. Συνήθως δίνεται έμφαση μόνο στα προτερήματά του, αρνούμενοι να αντικρίσουμε τα μειονεκτήματα και τις αδυναμίες της προσωπικότητας του άλλου ατόμου. Η φλόγα του πάθους, γρήγορα σβήνει. Τρίτο στοιχείο της τριγωνικής θεωρίας Sternberg είναι η δέσμευση, η πολύ σημαντική απόφαση που παίρνουν τα άτομα σε μία σχέση να προχωρούν μαζί ενωμένοι στη ζωή. Ο Sternberg διακρίνει το συστατικό στοιχείο της δέσμευσης σε δύο μέρη, το βραχύχρονο και το μακρόχρονο. Το βραχύχρονο, είναι η απόφαση να σχετιστεί κανείς ερωτικά με κάποιο άλλο άτομο σε μια απλή ερωτική σχέση όπως είναι για παράδειγμα η εφηβική. Από τη άλλη το μακρόχρονο μέρος της δέσμευσης είναι η απόφαση του ζευγαριού να κατοχυρώσει τη σχέση με συγκατοίκηση ή γάμο, ή για τη διατήρηση του συναισθήματος και της σχέσης.

Όταν απουσιάζουν ένα ή δύο από αυτά τα στοιχεία τότε η σχέση περνάει σε άλλα επίπεδα και έχει μια πολύ διαφορετική πορεία από την «ολοκληρωμένη σχέση».
Πιο κάτω περιγράφουμε είδη σχέσεων που αποτελούνται μόνο από ένα στοιχείο:
1) «Συμπάθεια», σε αυτού του είδους τη σχέση υπάρχει μόνο το αίσθημα της οικειότητας. Μπορούμε να φανταστούμε και δύο άτομα που τα ενώνει μια βαθιά φιλία, χωρίς όμως να υπάρχει ερωτική έλξη ή το ενδεχόμενο της δέσμευσης.
 
2) «Κεραυνοβόλος Έρωτας» - Ερωτική τρέλα, γνωστή ως αγάπη με την πρώτη ματιά στην οποία κυριαρχεί το πάθος. Οι σχέσεις αυτές βασίζονται στην εξιδανίκευση του άλλου και συνήθως δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις μιας μακρόχρονης σχέσης.
 
3) «Άδεια αγάπη» στην περίπτωση που από τα τρία βασικά στοιχεία υπάρχει μόνο η δέσμευση. Το ζευγάρι δεσμεύεται να συνεχίσει τη σχέση του χωρίς να έχει το πάθος και την οικειότητα. Συνήθως αυτές οι σχέσεις βρίσκονται στην τελική τους φάση, πρόκειται για «νεκρές σχέσεις» στις οποίες τα άτομα μένουν μαζί για τυπικούς λόγους όπως για παράδειγμα των υποχρεώσεων απέναντι στα παιδιά ή ακόμη και για λόγους που αφορούν τα οικονομικά.
Τα υπόλοιπα τρία είδη ερωτικής σχέσης που προκύπτουν στην τριγωνική θεωρία αποτελούνται από δύο στοιχεία:
 
4) «Συντροφική αγάπη», η περίπτωση των σχέσεων που διαρκούν για μεγάλο διάστημα και συνδυάζουν την εγγύτητα με τη δέσμευση, χωρίς ωστόσο να υπάρχει το πάθος. Δηλαδή νιώθουν οικεία ο ένας με τον άλλο, μοιράζονται εμπειρίες, νιώθουν ασφάλεια, τους δένει βαθιά φιλία και ζεστασιά μεταξύ τους, είναι σε δέσμευση αλλά δεν ελκύονται ερωτικά ο ένας με τον άλλο.
 
5) «Ρομαντική σχέση», χαρακτηρίζεται από εγγύτητα (οικειότητα) και πάθος. Είναι η τυπική μορφή ενός μεγάλου έρωτα όπως αυτός περιγράφεται συχνά στη λογοτεχνία και στον κινηματογράφο. Το ζευγάρι, αισθάνεται αμοιβαία έλξη, αμοιβαία κατανόηση και εμπιστοσύνη ωστόσο δεν αποφασίζει ή δεν μπορεί να προχωρήσει στη δέσμευση.
 
6) «Αφρόνος έρωτας ή ξεμυάλισμα», το έντονο πάθος (βλ. πάνω) διακατέχειτα μέλη της σχέσης, οδηγώντας τα πολύ σύντομα στην απόφαση για δέσμευση (π. χ σχέση, συγκατοίκηση κτλ) ή στο γάμο. Σ΄ αυτό το είδος σχέσης δεν υπάρχει το στοιχείο της εγγύτητας. Τα άτομα δεν γνωρίζονται πολύ καλά αναμεταξύ τους και δεν νοιώθουν οικεία, άνετα και ζεστά με το σύντροφό τους.
 
Τέλος, ο «Ολοκληρωμένος Έρωτας» αποτελεί το συνδυασμό και των τριών στοιχείων που αποτελούν τις κορυφές του τριγώνου του Sternberg. Σύμφωνα με τον Sternberg τα ζευγάρια αυτά έχουν εγγύτητα, λύνουν τις διαφωνίες τους με σεβασμό, εκτίμηση ο ένας προς το πρόσωπο του άλλου, νιώθουν οικεία και άνετα με το σύντροφό τους. Διακατέχονται από το πάθος (βλ. πάθος) επιθυμούν τη σεξουαλική συνεύρεση και έχουν ενθουσιασμό όπως τα αρχικά στάδια της σχέσης τους. Τέλος τα άτομα αυτά έχουν κατοχυρώσει τη σχέση τους με συγκατοίκηση ή γάμο.
 
«Μικρές συμβουλές» για βελτίωση της σχέσης σας:
1. Η καλή επικοινωνία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια υγιή σχέση. Είναι πολύ σημαντικό το ζευγάρι να εφαρμόζει ένα αποτελεσματικό κώδικα επικοινωνίας. Με αυτό το τρόπο τα προβλήματα και οι διαφωνίες του ζευγαριού, που είναι φυσιολογικό ότι θα υπάρχουν, θα λύνονται με εποικοδομητικό διάλογο, και όχι με καβγάδες και γκρίνια. Τα άτομα μπορούν να κατανοήσουν ότι βαδίζουν μαζί με τον/την σύντροφο τους και στα δύσκολα και στα εύκολα, και να μην υπάρχει ανταγωνισμός για το ποιος θα νικήσει τελικά στη σύγκρουση που θα επέλθει με μια διαφωνία. Για πιο αποτελεσματική επικοινωνία μπορείς να εφαρμόσεις τα ακόλουθα.
 
- Άκου τον/την σύντροφο σου χωρίς να τον/την διακόπτεις. Δηλαδή ακόμη και αν διαφωνείς με τα λεγόμενα του/της και με τον τρόπο που σκέφτεται. Δώσε προσοχή σε αυτά που θα εκφράσει. Με αυτό τον τρόπο θα δείξεις στον/στην σύντροφό σου ότι είσαι πρόθυμος/η να ακούσεις και να κατανοήσεις τους οποιουσδήποτε προβληματισμούς του/της. Στη συνέχεια επανάλαβε με μια πρόταση αυτά που άκουσες: «Δηλαδή μου λές ότι.......», έτσι ώστε να επαληθεύσεις αυτά που άκουσες, αλλά και να δείξεις ότι όντως αυτά που είπε έγιναν κατανοητά.
 
- Χρησιμοποίησε μηνύματα του «Εγώ». Όταν ο/η σύντροφός σου κάνει πράγματα που σε ενοχλούν και του τα λές αλλά δεν έχεις αποτελέσματα, σκέψου ότι ίσως μπορείς να του τα εκφράζεις διαφορετικά. Δηλαδή για παράδειγμα «ποτέ σου δεν με βοηθάς στις δουλειές του σπιτιού, και φέρεσαι εγωιστικά», μπορείς να το μεταφέρεις το μήνυμά σου χρησιμοποιώντας το πρώτο πρόσωπο λέγοντας: «Εγώ νιώθω πολύ αγχωμένη/ος όταν σκέφτομαι πως όταν σχολάσω θα πρέπει να κάνω τις δουλειές του σπιτιού, θα ήθελα να με βοηθήσεις». Ο/η σύντροφός σας με αυτό τον τρόπο θα μπορέσει να καταλάβει τις συνέπειες της συμπεριφοράς του και να κατανοήσει τις δικές σου ανάγκες. Ανάλαβε την ευθύνη για το πώς νιώθεις και μοιράσου το με τον/την σύντροφο σου με παραγωγικό τρόπο.
 
- Συμφωνήστε ότι θα συζητήσετε για το θέμα που σας απασχολεί χωρίς να ξεφύγετε σε άλλα θέματα. Παραμείνετε υπομονετικοί και συνεχίστε να μιλάτε για το θέμα και τις συνέπειες που δημιουργεί στη σχέση σας. Συζητήστε τι βρίσκεται πραγματικά πίσω από την ένταση που πιθανόν να επικρατεί.
 
- Αναβολή συζήτησης. Όταν η ένταση αυξάνεται σε «επικίνδυνο» βαθμό ή ξεπερνά το σημείο με το οποίο νιώθετε άνετα, καλό θα ήταν να συμφωνήσετε να ηρεμήσετε, να κάνετε ένα διάλειμμα και να ξανασυζητήσετε το θέμα όταν θα είστε πιο ήρεμοι. Ας μη ξεχνάμε ότι σε στιγμές θυμού ανταλλάσσονται πολλές φορές πικρά λόγια και λαμβάνονται παρορμητικές και λανθασμένες αποφάσεις.
 
2. Να αναγνωρίσω πώς οι δικές μου συμπεριφορές επιδρούν στη σχέση μου. Είναι καλό σε μια στιγμή να βγάζεις τον εαυτό σου λίγο από τη σχέση και να την δεις από το πρίσμα του τρίτου. Με αυτό τον τρόπο θα μπορέσεις να αναγνωρίσεις στοιχεία και συμπεριφορές σου που πιθανόν να προκαλούν ένταση στη σχέση σου. π.χ Τι θα συμβούλευα ένα φίλο μου αν αντιδρούσε με αυτό τον τρόπο σε μια κατάσταση;
 
3. Παιχνίδια με το/τη σύντροφο. Τα παιχνίδια με τον/την σύντροφο σας θα σας βοηθήσουν να κατανοήσετε τον/τη σύντροφό σας βαθύτερα. Τα παιχνίδια αποτελούν μια ευκαιρία να ψυχαγωγηθεί το ζευγάρι αλλά παράλληλα σας δίνει την ευκαιρία να ανακαλύψετε τον/τη σύντροφό σας. Χρησιμοποιώντας τα παιχνίδια μπορείτε να μάθετε περισσότερα για το/η σύντροφό σας και το αντίστροφο. Δοκιμάστε αυτές τις ερωτήσεις για να ανακαλύψετε το/τη σύντροφός σας. Ένα ακόμα πολύ ωραίο παιχνίδι είναι το «θυμάσαι τότε που.....». Είναι μια ευκαιρία όπου το ζευγάρι μπορεί να αναπολεί χαρούμενες στιγμές σχέσης του. Το παιχνίδι μπορεί να σας προσφέρει στιγμές γέλιου και διασκέδασης σ ΄ ένα ευχάριστο περιβάλλον π.χ. βραδινό δείπνο, αλλά και θα σας θυμίζει και όμορφες αναμνήσεις που έχετε χτίσει μαζί.
 
4. Σπάστε τη Ρουτίνα της Καθημερινότητας. Προσεγγίστε τη κάθε μέρα σαν να είναι μια διαφορετική και ξεχωριστή μέρα. Είναι καλό για το ζευγάρι να βγαίνει από τη ρουτίνα της καθημερινότητας, και να περνά λίγες ώρες χαλάρωσης και διασκέδασης με το σύντροφο του.
- Ένα ταξίδι ή μια εκδρομή. Οργανώστε ένα Σαββατοκύριακο με το ταίρι σας, μακριά από τα προβλήματα της καθημερινότητας όπως για παράδειγμα η δουλειά ή τα οικονομικά προβλήματα.
- Κοινές Δραστηριότητες. Μπορείτε να αποφασίσετε μέσα από συζήτηση να δραστηριοποιηθείτε μαζί σε κάποιο σπορ, π.χ κολύμπι, γυμναστική, ποδηλασία ή σε κάποια ψυχαγωγική δραστηριότητα π. χ χορό, εικαστική δημιουργία, γράψιμο.
- Βγείτε έξω. Μπορείτε να βγείτε μαζί βόλτα στη θάλασσα στο δάσος ή όπου αλλού εσείς προτιμάτε. Αυτό ίσως σας βοηθήσει να αποκτήσετε νέα θέματα για συζήτηση. Μπορείτε επίσης να συνδυάσετε την έξοδο με φίλους, αυτό θα σας βοηθήσει στη κοινωνικοποίησή σας σαν ζευγάρι.
- Ταυτόχρονα, εντοπίστε και ενίσχυσε τις «υγιείς» σας ρουτίνες. Όταν για παράδειγμα, ένα ζευγάρι έχει στη ρουτίνα του κάθε βράδυ να τρώνε μαζί βραδυνό και να συζητάνε πώς πέρασαν την μέρα τους, αυτό αποτελεί μια «υγιή ρουτίνα». Εντοπίστε, εφαρμόστε, και αξιοποιήστε τις δικές σας «υγιείς ρουτίνες»
 
5. Θέστε κοινούς στόχους για την ζωή σας. Μπορεί το ζευγάρι να συζητήσει για τα κοινά όνειρα και τις επιθυμίες που έχει, να τις καταγράψει, και σιγά-σιγά να προσπαθεί για τη πραγματοποίηση τους. Για παράδειγμα, μπορεί να τις χωρίσει σε δύο στήλες, βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες.
Βραχυπρόθεσμα à π. χ θέλουμε αυτό το μήνα να μας περισσέψουν 400 ευρώ από το μισθό μας για να αγοράσουμε ένα καινούργιο υπολογιστή στο σπίτι.
Το ζευγάρι μπορεί να σκεφτεί ποιους τρόπους θα μπορέσει να πετύχει το στόχο του.
- π.χ. ας μην ψωνίσουμε ρούχα αυτό το μήνα κ.α.
Μακροπρόθεσμα à π. χ θέλουμε του χρόνου τα Χριστούγεννα να πάμε για δύο βδομάδες στη Νέα Υόρκη.
Το ζευγάρι μπορεί να σκεφτεί ποιο τρόπο θα μπορέσει να πετύχει το στόχο του.
- π.χ. Ας γεμίσουμε ένα μεγάλο κουμπαρά κ.α.
Οι στόχοι είναι καλό να γράφονται στο «εμείς». Η τοποθέτηση στόχων θα βοηθήσει το ζευγάρι να ενωθεί και να προσπαθήσει μαζί για την εκπλήρωση των στόχων του. Φροντίστε ώστε οι στόχοι να είναι εφικτοί, ρεαλιστικοί, χρονικά καθορισμένοι και να περιγράφονται ξεκάθαρα. (ποιοι, τι θέλουμε, πότε ακριβώς, με ποιους τρόπους θα το πετύχουμε)
 
6. Μια καλή ερωτική ζωή. Αφιερώστε χρόνο στην ερωτική συνομιλία, νιώστε άνετα να μιλήσετε ελεύθερα για τις προτιμήσεις και τις φαντασιώσεις σας. Τα αγγίγματα με τον/την σύντροφό σας συχνά ενισχύουν το συναισθηματικό σας δεσμό, ενώ αντίθετα η σεξουαλική απόσταση ίσως δημιουργήσει χάσμα στη σχέση σας. Σε περίπτωση που νιώσετε έλλειψη σεξουαλικής επιθυμίας συζητήστε με τον/την σύντροφό σας για το θέμα που ίσως να σας προβληματίζει ή αναζητήστε επαγγελματική βοήθεια.
 
7. Αποδεχτείτε πως πάντα θα υπάρχουν κάποιες διαφωνίες και διαφορές στη σχέση σας. Τα άτομα που αποτελούν τη σχέση δεν έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά προσωπικότητας. Ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός, έχει διαμορφώσει ένα δικό του χαρακτήρα και απόψεις που ίσως δεν συμβαδίζουν με τις απόψεις του/της συντρόφου του. Μια υγιής σχέση δεν είναι απαραίτητο να αποτελείται ούτε από ίδια άτομα μεταξύ τους, ούτε από «τέλειους» ανθρώπους. Με τη διαφορετικότητα στις απόψεις και στο χαρακτήρα του συντρόφου σας, μπορείτε να κατανοήσετε και ένα διαφορετικό τρόπο σκέψης από το δικό σας, και να εμπλουτίσετε τις γνώσεις σας, ακούγοντας τα πράγματα και από μια διαφορετική οπτική γωνία από τη δική σας.
 
Δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν στις σχέσεις, και πώς να τις αντιμετωπίσετε
Α) Ζήλεια
Η ζήλεια πηγάζει από την ανάγκη για «έλεγχο» στη ζωή του/της συντρόφου, η ζήλεια δίνει ασυνείδητα τη ψευδαίσθηση ότι έτσι θα μπορέσει να «προλάβει» γεγονότα τα οποία δεν θα ήθελε να συμβούν π.χ., απιστία. Η ζήλια συνδέεται με τη συνεχή ανησυχία για τη συμπεριφορά του συντρόφου, καθώς και με το φόβο εγκατάλειψης του ατόμου από το σύντροφο. Οποιοσδήποτε βαθμός ζήλειας, ακόμα και αν αποτελείται από μικρές αδιάκριτες συμπεριφορές π.χ έλεγχος κινητού τηλεφώνου μπορεί να αποτελεί μορφή ψυχολογικής βίας προς το σύντροφο.
 
Πώς να περιορίσεις τις συμπεριφορές που σου προκαλούν ζήλεια
1. Είναι καλό να αποδεχτείτε ότι βιώνετε το συναίσθημα της ζήλιας, μην το αφήσετε όμως να παρασύρει και τη συμπεριφορά σας π.χ.,      αδιάκριτος έλεγχος στο κινητό του συντρόφου μου.
 
2. Όταν νιώσετε ότι ζηλεύετε, πάρτε μια βαθιά ανάσα και παρατηρήστε τις σκέψεις τη στιγμή εκείνη.
 
3. Θα ήταν καλό να γράψετε αυτές τις σκέψεις σε ένα χαρτί με δύο χωρισμένες στήλες. 
      -Από τη μία να γράψετε τις σκέψεις/επιχειρήματα που υποστηρίζουν το λόγο της ζήλειας σας.
      -Από την άλλη πλευρά τις σκέψεις/επιχειρήματα που υποστηρίζουν ότι δεν θα έπρεπε να ζηλεύετε.
      -Ξαναδιαβάστε τις σκέψεις σας προσεκτικά από την αρχή. Κατά πόσο οι σκέψεις σας που «υποστηρίζουν» τη ζήλεια είναι ρεαλιστικές;
      -Κάθε φορά που νιώθετε το αίσθημα της ζήλειας καλό θα ήταν να το σημειώνετε.
 
4. Σε περίπτωση που το άτομο δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του, θα ήταν καλό να επισκεφτεί ένα ειδικό, για να τον βοηθήσει.
 
Β) Βία
Η βία χωρίζεται σε κατηγορίες όπως είναι: ψυχολογική βία (π.χ. βρισιές, ζήλεια), σωματική βία (π.χ κλοτσιές, γροθιές ), σεξουαλική βία (π.χ βιασμός ), οικονομική βία (π. χ .ο ένας σύντροφος έχει τον αποκλειστικό έλεγχο της διάθεσης και της διαχείρισης των χρημάτων ). Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι οι πιο πάνω κατηγορίες μερικές φορές μπορεί να μην είναι ξεκάθαρα διακριτές.
 
Πώς μπορείτε να το διαχειριστείτε:
Εάν είσαι το θύμα μπορείς να:
    - Καλέσεις το Σύνδεσμο Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ) Τηλέφωνο:1440 (χωρίς χρέωση)
    - Ενημερώσεις την οικογένειά σου ή άτομα που νιώθεις ότι μπορείς να τα εμπιστευτείς.
    - Καταγγείλεις την υπόθεση στην αστυνομία.
 
Εάν είσαι ο θύτης:
Σκέψου την επιλογή να πάρεις απόσταση από την κατάσταση, ίσως φεύγοντας από τη δουλειά ή μένοντας σε φιλικό σπίτι, μπορεί να βοηθήσει για να οργανωθείς. Στην αρχή θα είναι δύσκολο αλλά να θυμάσαι ότι το πιο σημαντικό αυτή τη στιγμή είναι να φροντίσεις τον εαυτό σου. Θα σου δοθεί χρόνος να σκεφτείς τη συμπεριφορά σου και πώς επηρεάζει την οικογένεια σου.
1. Εάν αντιληφθείς ότι θέλεις να πληγώσεις τον/την σύντροφό σου με επιβλαβή λόγια, με το να είσαι σκληρός/ή και με το να τον/την κρίνεις – ΣΤΑΜΑΤΑ
2. Πάρε 5 αργές βαθιές ανάσες – ΣΚΕΨΟΥ
3. Θέλω να πληγώσω το άτομο που έχει περισσότερη σημασία για μένα; - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΟΥ
Και στις δύο περιπτώσεις τα άτομα μπορούν να αποταθούν στο Σύνδεσμο για την πρόληψη και αντιμετώπισης της βίας στην οικογένεια.
Πρέπει να ελέγξω τον εαυτό μου, όχι εκείνον/η.
 
Εάν αγνοήσετε την κακοποίηση σε μια σχέση, τα πράγματα θα χειροτερέψουν. Κατά πάσα πιθανότητα η κακοποίηση θα επαναληφθεί.
Οι διαφωνίες μεταξύ των ζευγαριών είναι μέρος της φυσιολογικής και υγιούς σχέσης. Τα προβλήματα αρχίζουν όταν ο ένας εκ των δύο συντρόφων νιώθει απειλή ή φόβο για να πει οτιδήποτε. Όταν αυτό συμβαίνει, τότε αλλάζει η ισορροπία της δύναμης που κατέχει ο καθένας μέσα στη σχέση.
 
Εντοπίστε και επεξεργαστείτε αρνητικές σκέψεις που πιθανόν να επηρεάζουν τη σχέση σας
Ανυπόμονες σκέψεις που είναι αβάσιμες, υπερβολικές ή στερεοτυπικές ονομάζονται «γνωστικές διαστρεβλώσεις» και μπορεί να επηρεάσουν τη σχέση σας. Αφού αναγνωρίσετε την ύπαρξη των δικών σας διαστρεβλωμένων σκέψεων μπορείτε να προσπαθήσετε ώστε να ελαττώσετε την επιρροή τους στη ζωή σας, και να διατυπώσετε πιο θετικές εναλλακτικές δηλώσεις.                                                                      
 
Ακολουθούν μερικά παραδείγματα.
Ασπρόμαυρη Σκέψη: Βλέπετε τα πάντα άσπρο ή μαύρο. Αν κάτι δεν είναι τέλειο το θεωρείτε αποτυχία. π.χ. «θα συζητούμε χωρίς διαφωνίες, εάν υπάρξει διαφωνία τότε η σχέση δεν είναι καλή».
 
Υπεργενίκευση: Ερμηνεύετε ένα μεμονωμένο άσχημο περιστατικό ερμηνεύετε σαν μια ατέλειωτη αλυσίδα πολλών αρνητικών γεγονότων. Π.χ. «Τσακώθηκα με το σύντροφό μου, μάλλον η σχέση μου δεν πάει καλά».
 
Παραγνώριση θετικών: Αγνοώ τα θετικά γεγονότα που μου συμβαίνουν βρίσκοντας πολλά επιχειρήματα για να το δικαιολογήσω, π.χ. «Και τι έγινε που τελείωσα την πτυχιακή μου επιτέλους, το μεταπτυχιακό μετράει».
 
Αυθαίρετα συμπεράσματα:
-Βγάζετε συμπεράσματα για τις σκέψεις ή τα συναισθήματα άλλων ανθρώπων Π.χ. «Την βλέπω θυμωμένη σήμερα, μάλλον θέλει να χωρίσουμε».
-Προβλέπετε ότι τα γεγονότα που σας συμβαίνουν θα πάρουν αρνητική τροπή για σας στο μέλλον. Π.χ. « Όπως πάω θα μείνω μόνος\η μου για πάντα».
 
Μεγαλοποίηση ή Ελαχιστοποίηση: Μεγεθύνετε τη σπουδαιότητα των προβλημάτων σας, ή ελαχιστοποιείτε τη σημασία των θετικών εμπειριών σας. Π.χ. «Χώρισα με το φίλο μου σήμερα, δεν πρόκειται να ξανακάνω σχέση»
 
Προσωποποίηση: Θεωρείτε τον εαυτό σας αποκλειστικά υπεύθυνο για διάφορα γεγονότα π.χ. «Αυτή η κοπέλα δεν δέχτηκε να βγει μαζί μου επειδή είμαι ένας αποτυχημένος».
 
Ταμπελοποίηση: Βγάζετε γενικά συμπεράσματα για ένα άτομο, τον εαυτό μου ή μια κατάσταση. Π.χ. «Μου μίλησε άσχημα το αφεντικό σήμερα, άρα είναι κακός άνθρωπος».
 
Μετανιωμένη προσέγγιση: Εστιάζετε τη προσοχή σας στο τι θα μπορούσατε να κάνετε καλύτερα στο παρελθόν. Π.χ. «Αν προσπαθούσα λίγο περισσότερο για τη σχέση μας, δεν θα χωρίζαμε».
 
Καταστροφολογία: Πιστεύετε ότι κάτι που έγινε στο παρελθόν ή κάτι που θα γίνει στο μέλλον θα είναι τόσο άσχημο που δε θα μπορείτε να αντεπεξέλθετε. Π.χ. «Αν αργήσω στη δουλειά θα απολυθώ και αν απολυθώ θα με χωρίσει η γυναίκα μου και δεν θα βλέπω τα παιδιά μου και...»
 
Άδικες συγκρίσεις: Εξηγείτε γεγονότα βάσει κάποιου φανταστικού μέτρου σύγκρισης – δίνετε σημασία αποκλειστικά σε άλλους που «είναι καλύτεροι» από εσάς και εσείς νιώθετε μειονεκτικά.
 
Εστίαση στην κριτική: Βλέπετε τον εαυτό σας, τους άλλους και τα γεγονότα βάση κάποιας αφηρημένης και απόλυτης αξιολόγησης καλού- κακού, ανώτερου-κατώτερου. Αξιολογείτε συνέχεια τον εαυτό σας και τους άλλους και συνήθως είσαστε κατώτεροι και αποτυχημένοι. Π.χ. «Μου έκανε παρατήρηση το αφεντικό, τελικά είμαι άχρηστος»
 
Πρέπει: Λέτε στον εαυτό σας ότι τα γεγονότα θα πρέπει να συμβούν όπως τα περιμένατε ή τα ελπίζατε. «θα έπρεπε να είμαι καλύτερος στον αθλητισμό»
 
Συναισθηματική λογική: Δέχεστε ότι τα αρνητικά συναισθήματα που νιώθετε αντανακλούν την πραγματικότητα. π.χ. «Νιώθω αποτυχημένος, άρα έτσι θα είναι»
 
Η Γνωστική Συμπεριφορική θεραπεία είναι μια προσέγγιση συμβουλευτικής που μπορεί να σας βοηθήσει να εντοπίσετε και να «διορθώσετε» τέτοιες γνωστικές παραποιήσεις.
 
Πώς να «διαχειριστείτε» τις αρνητικές σκέψεις
1. Καταγράψτε ακριβώς τη συνέπεια της αρνητικής σας σκέψης.
     - Τι θα γίνει εάν με χωρίσει ο σύντροφός μου;
 
2. Άλλαξετε τη δήλωση «τι θα γινόταν αν..;» με συγκεκριμένη ξεκάθαρη πρόταση.
    «Ο σύντροφος μου θα με χωρίσει»
 
3. Αξιολόγηστε την ρεαλιστικότητα της δήλωσης αυτής.
     - Τι θα λέγατε σ΄ ένα φίλο σας αν σας έλεγε αυτή την ανησυχία;
     - Ποιοι λόγοι υπάρχουν για να αμφιβάλλετε για αυτή τη δήλωση;
    - Είναι πιθανόν να έχεις απόλυτο δίκαιο γι αυτό που σκέφτεσαι;
    - Αυτό που σκέφτεστε είναι αυτό ένα γεγονός ή μια γνώμη;
    - Μήπως η σκέψη σας ταιριάζει με κάποια από τις διαστρεβλωμένες σκέψεις;
 
4. Προσπαθήστε να βρείτε τρείς θετικές εναλλακτικές δηλώσεις.
    - «Ο σύντροφός μου, μου δείχνει καθημερινά την αγάπη του».
    - «Η σχέση μου είναι καλή τώρα, στο παρελθόν είχαμε προβλήματα όμως τώρα είμαστε καλά».
 
Όπως έγινε αντιληπτό δεν είναι και τόσο δύσκολο να έχουμε μια υγιή σχέση με τον/τη σύντροφό μας. Η προσπάθεια λοιπόν και από τους δύο συντρόφους θα επιφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα για μια υγιή σχέση που συνεπώς θα συμβάλει στη προσωπική ευτυχία του κάθε ανθρώπου.
Ας προσπαθήσουμε!!
 
Πηγές:
Γνωστικές διαστρεβλώσεις ή λάθη στη σκέψη. Ανακτήθηκε από: http://panacea.med.uoa.gr/topic.aspx?id=779                              
 
Κορδούτης, Π. (2006). Τα Συστατικά Στοιχεία του Έρωτα κατά την Τριγωνική Περί Έρωτος Θεωρία του R.J Sternberg. Ανακτήθηκε από:     http://www.kordoutis.gr/panteion/images/pdf/ Interpersonal1/trianglelove.pdf.Σκαπινάκης, Π. (2007, Φλεβάρης)   
 
Σύνδεσμος για την πρόληψη και αντιμετώπισης της βίας στην οικογένεια. Βοήθεια σε άτομο που ασκεί βία. Ανακτήθηκε από:                    http://www.domviolence.org.cy/?lang =GR&cat=41                        
 
Relationship Questions Online (2006) Ανακτήθηκε από: http://www.relationshipquestionsonline.com/fun/
 
 
 
Ημερομηνία εργασίας: 17.1.2016
 
Κατεβάστε το κείμενο σε μορφή .pdf